9 października 2026 r. uczestniczki ze Szczedrzyka odwiedziły Circolo ACLI Borgo San Giuliano – lokalny klub działający w samym sercu najstarszej, dawniej rybackiej dzielnicy Rimini. Po klubie i jego działalności oprowadzał nas Graziano Toccafondo, który z ogromnym zaangażowaniem opowiadał, jak niewielka wspólnota mieszkańców potrafi zmieniać codzienność osób starszych i tych, którym w życiu jest trudniej. Ten dzień był dla nas szczególny, bo mogłyśmy zobaczyć z bliska, jak wygląda aktywność społeczna seniorów we Włoszech.
Czym są ACLI?
ACLI (Associazioni Cristiane Lavoratori Italiani) to jedno z największych włoskich stowarzyszeń społecznych, założone w 1944 r. Działa w całym kraju poprzez sieć lokalnych kół – circoli – które są miejscem spotkań, wzajemnej pomocy i aktywności obywatelskiej. Klub San Giuliano mieści się przy Via San Giuliano 16, tuż obok kościoła San Giuliano Martire, i od lat jest ważnym punktem na mapie dzielnicy. To miejsce, gdzie można po prostu przyjść, napić się kawy, porozmawiać, zagrać w karty – i nie być samemu.
Działania dla seniorów
Graziano Toccafondo pokazał nam, jak różnorodna jest oferta klubu dla osób starszych. Największe wrażenie zrobił na nas program „Scommettiamo sugli anziani” („Stawiamy na seniorów”) – cykl bezpłatnych spotkań promujących zdrowie, prowadzonych w siedzibie klubu przez specjalistów lokalnej służby zdrowia AUSL Romagna. Jest skierowany do seniorów, osób przewlekle chorych i ich rodzin. Psycholog uczy, jak dbać o równowagę emocjonalną; specjalista od aktywności ruchowej prowadzi zajęcia „Un passo in equilibrio”, które pomagają zapobiegać upadkom i poprawiają siłę i równowagę; dietetyk w ramach spotkania „Carrello della salute” („Koszyk zdrowia”) pokazuje, jak robić zakupy i gotować z myślą o zdrowiu. Bardzo spodobało nam się, że profilaktyka przychodzi tu do seniorów – do miejsca, które dobrze znają i w którym czują się swobodnie.
Klub organizuje także wydarzenia, które łączą przyjemne z pożytecznym – na przykład wystawę dawnych radioodbiorników połączoną z bezpłatnym badaniem słuchu. Do tego dochodzą turnieje burraco (popularnej we Włoszech gry karcianej), wspólne wycieczki autokarowe, m.in. rejs po rzece Brenta z wizytą w willach weneckich, przejażdżki rowerowe ścieżką wzdłuż rzeki Marecchia oraz wystawy rękodzieła, na których seniorzy prezentują swoje prace. Latem w krużganku kościoła San Giuliano odbywa się „Chiostro Estate” – cykl spektakli, koncertów, wspólnych kolacji i zabaw dla całych rodzin, który łączy pokolenia.
Wsparcie dla osób zagrożonych wykluczeniem społecznym
Najbardziej poruszyła nas rozmowa o tym, jak klub dociera do osób, które łatwo mogłyby zostać na marginesie: samotnych seniorów, osób z niskimi dochodami, chorych przewlekle czy z niepełnosprawnościami. Klub jest przede wszystkim lekarstwem na samotność – otwartą przestrzenią, do której każdy może przyjść bez względu na wiek, zasobność portfela czy stan zdrowia. Wszystkie spotkania profilaktyczne są bezpłatne, a wydarzenia przygotowywane tak, by mogli w nich uczestniczyć wszyscy.
Członkowie klubu mogą też liczyć na pomoc w sprawach urzędowych dzięki usługom całej sieci ACLI: patronatu, który bezpłatnie doradza w sprawach emerytur, rent, zasiłków i świadczeń z tytułu niepełnosprawności, oraz centrum pomocy podatkowej (CAF), które pomaga m.in. wypełnić deklarację podatkową czy uzyskać zaświadczenie ISEE, potrzebne do ubiegania się o świadczenia socjalne. Dla wielu starszych osób, które gubią się w przepisach i formularzach, to realna pomoc w uzyskaniu należnego wsparcia. ACLI Rimini dba także o włączenie cyfrowe seniorów – w ramach europejskiego projektu „Seniors Go Digital” uczy osoby starsze korzystania z telefonu i internetu, a kontakt ze stowarzyszeniem jest możliwy również przez WhatsApp.
Spacer po Borgo San Giuliano
Po wizycie w klubie przeszłyśmy się uliczkami Borgo San Giuliano – kolorowymi, pełnymi murali poświęconych Federico Felliniemu, który bardzo lubił tę dzielnicę. Widać tu, że wspólnota mieszkańców jest żywa, a klub ACLI jest jej ważną częścią.
Gimnastyka przy Moście Tyberiusza
Spacer zaprowadził nas nad wodę – na Piazza dell’Acqua przy Moście Tyberiusza. Ten rzymski most, ukończony w 21 r. n.e., od blisko dwóch tysięcy lat łączy centrum Rimini z Borgo San Giuliano i wciąż jest w użyciu. W takiej scenerii trenerka Maria poprowadziła ostatnie już zajęcia gimnastyczne na świeżym powietrzu. Ćwiczyłyśmy rozgrzewkę, ćwiczenia równowagi i koordynacji, wzmacniające nogi i ramiona, a na koniec rozciąganie i ćwiczenia oddechowe. Maria przypomniała nam, jak bezpiecznie ćwiczyć w domu i jak niewiele trzeba, by każdego dnia zadbać o sprawność. Po tygodniu zajęć wiele z nas zauważyło, że ćwiczenia idą nam coraz łatwiej – i obiecałyśmy sobie, że nie przestaniemy po powrocie do Szczedrzyka!
Spotkanie ewaluacyjne i wręczenie certyfikatów
Na zakończenie dnia spotkałyśmy się z tutorką Julią Krawczyk w biurze Sistema Turismo, by podsumować całą mobilność. Wspólnie przypomniałyśmy sobie kolejne dni: zwiedzanie Rimini i Bolonii, warsztaty ze smartfonem, zajęcia ruchowe, seminarium o włoskim systemie ochrony zdrowia, zabiegi w Rimini Terme i wizytę w klubie ACLI. Każda z nas opowiedziała, czego się nauczyła i co było dla niej najważniejsze. Wiele z nas podkreślało, że dziś bez obaw korzysta z map w telefonie, sprawdza rozkłady jazdy i wyszukuje informacje w internecie, a podróż za granicę przestała być barierą. Oceniałyśmy też, w jakim stopniu udało się osiągnąć zaplanowane efekty uczenia się, i rozmawiałyśmy o tym, jak wykorzystamy zdobytą wiedzę w Szczedrzyku.
Najbardziej wzruszającym momentem było wręczenie certyfikatów Adult education Certificate, potwierdzających udział w programie edukacyjnym i zdobyte kompetencje. Każda z uczestniczek odebrała swój certyfikat z dumą – to dla nas dowód, że uczyć się można w każdym wieku!
Wnioski dla nas
Wizyta pokazała nam, że aktywność seniorów nie wymaga wielkich nakładów – wystarczy miejsce spotkań, kilka zaangażowanych osób i współpraca z lokalnymi instytucjami. Szczególnie zainspirowało nas połączenie spotkań towarzyskich z profilaktyką zdrowotną oraz pomocą w sprawach urzędowych. Chcemy przenieść te pomysły do Szczedrzyka: wspólne spotkania z zaproszonymi specjalistami, np. pielęgniarką czy fizjoterapeutą, zajęcia ruchowe zapobiegające upadkom, pomoc w załatwianiu spraw urzędowych i w korzystaniu z telefonu, a przede wszystkim zapraszanie do wspólnych działań osób, które dziś najczęściej zostają same w domu.
Serdecznie dziękujemy Graziano Toccafondo za gościnność, czas i inspirującą rozmowę! Mobilność jest realizowana w ramach akredytacji Erasmus+ w sektorze Edukacja dorosłych, którą posiada Fundacja na rzecz edukacji – SMART. Zapraszamy do śledzenia kolejnych relacji!
Sfinansowane ze środków UE.
